ADD op het werk kan voor extra uitdagingen zorgen. Misschien raak je snel afgeleid, heb je veel gedachten tegelijk of vind je het lastig om je aandacht bij een taak te houden. Tegelijkertijd kunnen eigenschappen die bij ADD voorkomen juist goed van pas komen op het werk. Denk aan creativiteit, nieuwsgierigheid en sterk kunnen focussen op iets wat je interessant vindt. Hoe ADD invloed heeft op je werk, verschilt per persoon. Ook het soort werk en de werkomgeving spelen daarbij een belangrijke rol.
Wat is ADD?
ADD is een benaming die vaak wordt gebruikt voor ADHD waarbij vooral problemen met aandacht en concentratie op de voorgrond staan. Dit wordt ook wel het overwegend onoplettende type genoemd. Hyperactiviteit is hierbij meestal minder zichtbaar.
Bij ADD kunnen er veel verschillende gedachten tegelijk door je hoofd gaan. Daardoor kan het lastig zijn om focus te vinden, informatie te verwerken of overzicht te houden. Aan de buitenkant kun je rustig, dromerig, chaotisch of afwezig overkomen, terwijl er in je hoofd juist veel gebeurt.
Dopamine en noradrenaline spelen een rol bij onder andere aandacht, motivatie en informatieverwerking. Bij ADHD werken deze processen anders. Hoe je dit merkt en hoeveel invloed het heeft op bijvoorbeeld je werk, verschilt per persoon.
Problemen bij ADD op het werk
Op het werk wordt vaak van je verwacht dat je plant, prioriteiten stelt, deadlines bewaakt en langere tijd geconcentreerd blijft. Met ADD kun je juist op deze gebieden tegen uitdagingen aanlopen.
- Innerlijke hyperactiviteit
Bij ADD is hyperactiviteit niet altijd aan de buitenkant zichtbaar. In je hoofd kun je juist met meerdere dingen tegelijk bezig zijn. Die innerlijke drukte kan het moeilijk maken om je aandacht bij één taak te houden. Voor anderen kun je daardoor soms afwezig of dromerig overkomen, terwijl je hoofd juist overuren maakt. - Moeite met focus
Het kan lastig zijn om je aandacht langere tijd bij een taak te houden, vooral wanneer je de taak niet interessant of uitdagend vindt. Beginnen aan zo'n taak kan daardoor veel moeite kosten. Een duidelijke deadline of het opdelen van een opdracht in kleinere stappen kan helpen om toch in beweging te komen. - Dagdromen
Met ADD kun je tijdens het werk gemakkelijk afdwalen. Je gedachten gaan ergens anders naartoe, waardoor informatie niet altijd goed binnenkomt. Misschien hoor je wat iemand zegt, maar merk je even later dat je niet precies weet wat er is verteld. Ook kun je tijdens een taak ineens je gedachtegang kwijt zijn of het gevoel hebben dat je hoofd even 'blanco' is. - Energiedip
Geluid, beweging, gesprekken of je eigen gedachten kunnen je aandacht steeds opnieuw opeisen. Het kost energie om je daarna weer op je werk te concentreren. Vooral routinematige of weinig uitdagende werkzaamheden kunnen daardoor vermoeiend zijn. Aan het einde van de werkdag kun je merken dat je weinig energie over hebt of sneller overprikkeld bent.
Voordelen ADD op het werk
ADD brengt niet alleen uitdagingen met zich mee. Sommige eigenschappen kunnen op het werk juist van waarde zijn. Welke sterke kanten je herkent, verschilt natuurlijk per persoon.
- Omgaan met druk en afwisseling
Sommige mensen met ADD merken dat ze juist scherp worden wanneer er tijdsdruk is of snel geschakeld moet worden. Een dynamische werkomgeving kan daardoor prettig zijn. Dat betekent niet dat veel stress automatisch goed is. Langdurige stress kan juist belastend zijn. Het gaat vooral om werk waarin voldoende uitdaging en afwisseling aanwezig zijn. - Hyperfocus
Wanneer een taak je interesseert, kun je er soms volledig in opgaan. Dit wordt ook wel hyperfocus genoemd. Je kunt je dan langere tijd intensief met één onderwerp of taak bezighouden. Dat kan op het werk een voordeel zijn, bijvoorbeeld wanneer je geconcentreerd aan een interessant project kunt werken. - Projectmatig werken
Projectmatig werken kan prettig zijn wanneer je graag naar een duidelijk doel toewerkt. Een concreet eindresultaat en voldoende afwisseling kunnen helpen om gemotiveerd te blijven. Vooral wanneer het onderwerp je interesseert, kan zo'n manier van werken goed aansluiten.
5 praktische tips voor werken met ADD
Loop je op je werk tegen problemen aan met concentratie, planning of overzicht? Een aantal praktische aanpassingen kan helpen.
- Maak grote taken kleiner en werk in tijdsblokken
Een opdracht als 'presentatie voorbereiden' kan groot en onoverzichtelijk voelen. Deel deze daarom op in kleinere stappen. Begin bijvoorbeeld met informatie verzamelen, maak daarna de indeling en werk vervolgens de inhoud uit. Werk eventueel in korte tijdsblokken en neem tussendoor een korte pauze. Zo wordt een lange taak beter te overzien. - Gebruik één vaste planning
Losse briefjes, e-mails en verschillende lijstjes maken het lastig om overzicht te houden. Verzamel taken en afspraken daarom zoveel mogelijk op één vaste plek. Zet belangrijke werkzaamheden ook in je agenda en plan deze op tijd in. - Verminder afleiding
Zet meldingen tijdelijk uit, leg je telefoon buiten bereik en sluit programma's die je niet nodig hebt. Werk je in een drukke omgeving? Kijk dan of je voor concentratiewerk een rustigere plek kunt gebruiken. - Ontdek wanneer je het scherpst bent
Ben je vooral in de ochtend geconcentreerd? Plan werkzaamheden die veel aandacht vragen dan zoveel mogelijk op dat moment. Eenvoudigere taken kun je bewaren voor momenten waarop je minder energie hebt. Plan je agenda niet helemaal vol, zodat je ruimte houdt wanneer een taak uitloopt. - Bespreek wat jou helpt
Heeft ADD invloed op je werk? Dan kan het helpen om met je leidinggevende te bespreken wat jij nodig hebt. Denk aan duidelijke prioriteiten, concrete deadlines, minder onderbrekingen of een rustige werkplek. Geef vooral aan welke omstandigheden jou helpen om je werk goed te doen.
Niet iedere tip werkt voor iedereen. Probeer verschillende manieren uit en ontdek wat bij jou en je werkzaamheden past.
Welk werk past bij ADD?
Er bestaat niet één perfecte baan voor mensen met ADD. Je interesses, opleiding, persoonlijkheid en talenten zijn minstens zo belangrijk. Wel kunnen bepaalde kenmerken van een baan of werkomgeving prettig zijn wanneer je ADD hebt.
Afwisseling en uitdaging
Werk met verschillende werkzaamheden, projecten of situaties kan helpen om je aandacht vast te houden. Denk bijvoorbeeld aan werk in communicatie, marketing, zorg, onderwijs, techniek of evenementen. Het gaat daarbij niet zozeer om de functietitel, maar om de manier waarop je werkdag eruitziet.
Vrijheid én duidelijke afspraken
Sommige mensen met ADD vinden het prettig om zelf te bepalen hoe ze hun werk uitvoeren. Volledige vrijheid zonder structuur kan tegelijkertijd lastig zijn. Een combinatie kan daarom prettig zijn: het doel, de prioriteiten en de deadline zijn duidelijk, maar je hebt vrijheid in hoe je het werk uitvoert.
Creatief of probleemoplossend werk
Werk waarbij je nieuwe ideeën kunt bedenken of problemen moet oplossen, kan goed aansluiten wanneer je graag creatief denkt. Denk aan ontwerp, communicatie, techniek, advies of ondernemerschap.
Contact met andere mensen
Contact met collega's, klanten, patiënten of cliënten zorgt voor afwisseling. Voor sommige mensen met ADD helpt dat om gedurende de werkdag betrokken en actief te blijven.
Welke werkomgeving kan juist lastig zijn?
Een drukke werkplek met veel geluid, beweging en onderbrekingen kan concentreren moeilijker maken. Ook onduidelijke verwachtingen, voortdurend veranderende prioriteiten of veel repetitieve werkzaamheden kunnen extra energie kosten. Dat betekent niet dat bepaalde beroepen niet mogelijk zijn wanneer je ADD hebt. Vaak is vooral belangrijk hoe je werk is ingericht en of dat aansluit bij wat jij nodig hebt.
Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?
Iedereen heeft weleens moeite met concentreren, plannen of overzicht houden. Het is verstandig om hulp te zoeken wanneer deze problemen regelmatig terugkomen, veel energie kosten en invloed hebben op je werk of dagelijks leven. GGZ Heuvelrug biedt onderzoek en behandeling voor ADHD en ADD, waarbij niet alleen naar een mogelijke diagnose wordt gekeken, maar ook naar je persoonlijke klachten en behoeften.
Wil je eerst nagaan of je kenmerken van ADHD of ADD herkent? Doe dan de ADHD-zelftest of lees meer over AD(H)D bij GGZ Heuvelrug.
Meer weten?
Wil je meer weten over ADHD en ADD? Download nu het whitepaper hieronder.
Veelgestelde vragen over ADD en werk
Er bestaat geen specifieke baan die voor iedereen met ADD geschikt is. Werk met voldoende afwisseling, uitdaging, autonomie of contact met anderen kan voor sommige mensen prettig zijn. Het belangrijkste is dat het werk en de werkomgeving aansluiten bij jouw interesses, sterke kanten en behoeften.
Probeer afleiding zoveel mogelijk te beperken en deel grote taken op in kleine stappen. Het kan ook helpen om werkzaamheden die veel concentratie vragen te plannen op momenten waarop je de meeste energie hebt.
ADD betekent niet automatisch dat je niet fulltime kunt werken. Of een volledige werkweek bij je past, hangt af van je persoonlijke situatie, werkzaamheden en werkomgeving. Kost werken structureel veel energie? Dan kan het verstandig zijn om te onderzoeken waardoor dat komt en wat jou kan helpen.
Of je ADD met je werkgever bespreekt, is een persoonlijke keuze. Wel kan het helpen om aan te geven wat jij nodig hebt om prettig te werken. Denk bijvoorbeeld aan duidelijke prioriteiten, minder onderbrekingen of een rustige werkplek.
